Λύκειο Ελληνίδων: «Ιωάννα Στεφανόπολι, μια λησμονημένη πρωταγωνίστρια στη δημόσια ζωή της χώρας»

Δευτέρα 15 Νοεμβρίου - Βιβλιοσυνάντηση με ομιλητή τον Μιχάλη Ψύλο
Δευτέρα, 15 Νοε 2021 08:32

Οι «Συναντήσεις της Δευτέρας» στη Βιβλιοθήκη του Λυκείου των Ελληνίδων, συνεχίζονται  σήμερα,  Δευτέρα 15 Νοεμβρίου, από τις 6 μ.μ. έως τις 8 μ.μ.,  με ομιλητή τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Μιχάλη Ψύλο, ο οποίος θα αναπτύξει το θέμα:  «Ιωάννα Στεφανόπολι, μια λησμονημένη πρωταγωνίστρια στη δημόσια ζωή της χώρας».

Η έκδοση

Το βιβλίο του Μιχάλη Ψύλου, «Δεσποινίς Στεφανόπολι», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη,  με πρόλογο του Βασίλη Βασιλικού.

Η γυναίκα που έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην ελληνική εξωτερική πολιτική επί έξι ολόκληρες δεκαετίες και, τελικά, η ιστορία τής επιφύλαξε τη λήθη… Ύστερα από μακροχρόνια έρευνα του  συγγραφέα,  φως πέφτει στη ζωή και το έργο της Ιωάννας Στεφανόπολι.

Ιωάννα Στεφανόπολι- η πρώτη γυναίκα που έγινε δεκτή ως φοιτήτρια στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο το 1890, η πρώτη γυναίκα που έγινε διευθύντρια στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων το 1913, η μοναδική γυναίκα που συμμετείχε στην ελληνική αποστολή για το Συνέδριο Ειρήνης στο Παρίσι -το 1918, η γυναίκα που έγραψε τέσσερα βιβλία για τον ελληνισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, των οποίων τα στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν στο μνημόνιο που υπέβαλε ο Ελευθέριος Βενιζέλος στο συνέδριο για τις ελληνικές διεκδικήσεις.

Ήταν από εκείνες τις γυναίκες που σε ό,τι αφορά το γυναικείο ζήτημα δεν ήταν απλώς μπροστά από την εποχή τους, αλλά «τράβηξαν» την εποχή μπροστά και την άλλαξαν. Χαρακτηριστικό είναι ότι το πέμπτο βιβλίο της φέρει ως όνομα συγγραφέα το «Ιωάννης Στεφανόπολι», επειδή στο τυπογραφείο θεώρησαν προφανές τυπογραφικό λάθος ένα γυναικείο όνομα συγγραφέα, και το διόρθωσαν.

Ωστόσο, η γυναίκα αυτή πέρασε στη λήθη της συλλογικής ιστορικής μνήμης. Το όνομά της δεν μνημονεύεται πουθενά στον γραπτό ή προφορικό λόγο –με εξαίρεση την επιστημονική ιστορική έρευνα. Καμιά τιμητική αναφορά σε ονομασίες φορέων, καμία οδός δεν φέρει το όνομά της –ούτε καν στα Δωδεκάνησα, που της οφείλουν την ονομασία τους.

Ύστερα από μακροχρόνια και εμπεριστατωμένη έρευνα του Μιχάλη Ψύλου, η ζωή και το έργο αυτής της σπουδαίας γυναίκας βγαίνουν στο φως με μια μυθιστορηματική βιογραφία, που εκτυλίσσεται στο φόντο της νεότερης ελληνικής Ιστορίας. Και, φυσικά, στο φόντο της ιστορίας του ελληνικού Τύπου, αφού η ίδια -όπως και ο συγγραφέας, ήταν δημοσιογράφος.

Η αφήγηση, ακριβής σε ό,τι αφορά τα πυκνά ιστορικά και πολιτικά γεγονότα, ωστόσο είναι ρέουσα και παραστατική, καταφέρνοντας να μεταφέρει τον αναγνώστη στην κοινωνική ατμόσφαιρα της εποχής,  μέσα από την προσεκτική καταγραφή της συγγραφικής πένας όσον αφορά  το φυσικό, αστικό και ηθογραφικό τοπίο των αρχών του προηγούμενου αιώνα.

Γεννημένη το 1875 και κόρη του δημοσιογράφου Αντωνίου Τζανετάκι – Στεφανόπολι -ιδρυτή της πρώτης Ένωσης Δημοσιογράφων στην Ελλάδα,  η Ιωάννα υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στη Φιλοσοφική Σχολή, το 1890, σε ηλικία μόλις 15 ετών.

Συνέχισε τις σπουδές της στο Παρίσι και επέστρεψε στις αρχές του 20ού αιώνα στην Αθήνα, όπου άρχισε να δημοσιογραφεί στην «Messager d’ Athenes», τη γαλλόφωνη εφημερίδα του πατέρα της. Το 1902,  έγραψε το πρώτο της βιβλίο στα γαλλικά, με τίτλο «Η Μακεδονία και οι Μακεδόνες» -όπου αποδείκνυε την ελληνικότητα της Μακεδονίας. Δέκα χρόνια μετά, και ενώ συνεχίζει να δημοσιογραφεί σε έναν ανδροκρατούμενο ελληνικό Τύπο, εκδίδει, το 1912, ένα δεύτερο βιβλίο, με τίτλο «Τα Νησιά του Αιγαίου και τα προνόμιά τους», καθιερώνοντας για πρώτη φορά τον όρο «Δωδεκάνησα» -ως τότε ονομάζονταν Ανατολικές Σποράδες.

Το 1913, μετά τον θάνατο του πατέρα της, αναλαμβάνει τη διεύθυνση της «Messager d’ Athenes» και, ταυτόχρονα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος τη διορίζει γενική διευθύντρια του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων. Ναι. Μια γυναίκα στο τιμόνι του εθνικού πρακτορείου ειδήσεων της χώρας· σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα ζούσε στη δίνη των Βαλκανικών Πολέμων, με τον Α΄ Παγκόσμιο να αχνοφαίνεται στον ορίζοντα και τους πρώτους δηλητηριώδεις σπόρους του Εθνικού Διχασμού να έχουν φυτρώσει στα βασανισμένα χώματα της πατρίδας.

Αταλάντευτα βενιζελική, η Στεφανόπολι ακολουθεί τον «Μεγάλο Κρητικό» και την κυβέρνησή του στη Θεσσαλονίκη. Αναλαμβάνει με εντολή του Ελευθερίου Βενιζέλου -και μεσούντος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου- μια μυστική αποστολή σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες,  για να διασφαλίσει διεθνή στήριξη στην κυβέρνηση Βενιζέλου, στη Θεσσαλονίκη.

Στη συνέχεια βρίσκεται στο πλευρό του Βενιζέλου στη συνθήκη του Νεϊγί και των Σεβρών, παίζοντας μάλιστα ουσιαστικό ρόλο στην προσέγγιση του τότε Αμερικανού προέδρου Γούντροου Ουίλσον για τη στήριξη των ελληνικών θέσεων στο μεταπολεμικό συνέδριο του Παρισιού. Η Ιωάννα, ταυτόχρονα, γράφει άλλα δύο βιβλία για το «Κουτσοβλαχικό και τη ρουμανική προπαγάνδα», αλλά και για τους «Έλληνες στην Τουρκία», κρούοντας ουσιαστικά τον κώδωνα του κινδύνου για τις εγκληματικές προθέσεις των Νεοτούρκων κατά των Ελλήνων της Μικρασίας και την επαπειλούμενη καταστροφή.

Αποκαλύπτει, μάλιστα, την απίστευτη υποστήριξη της Γερμανίας προς την Τουρκία, προκειμένου να ενισχύσει τα επεκτατικά σχέδια του Βερολίνου για τον έλεγχο των πετρελαίων της Μέσης Ανατολής και του Καυκάσου. Το 1920, μετά την ήττα του Βενιζέλου στις εκλογές, η Ιωάννα παραιτείται από τη διεύθυνση του Αθηναϊκού Πρακτορείου και, μετά τρία χρόνια σιωπής, επανέρχεται στη δημοσιογραφία με την επανέκδοση της «Messager d’ Athenes», παίζοντας και πάλι πολύ σημαντικό ρόλο στην εξωτερική πολιτική της χώρας, αλλά και στη Συνθήκη της Λωζάννης.

Με την πένα της στη «Messager d’ Athenes», η Ιωάννα παρεμβαίνει στα πολιτικά δρώμενα της εποχής του Μεσοπολέμου, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές της ανώμαλης πολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη. Πρωτοστατεί, μάλιστα, με άλλες διεθνείς προσωπικότητες, όπως ο ιδρυτής της FIAT Τζιοβάνι Ανιέλι, στην προσπάθεια δημιουργίας των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» με έδρα την Αθήνα!

Η κατοχή και ο Εμφύλιος

Στη διάρκεια της ναζιστικής Κατοχής, η Ιωάννα κλείνει την εφημερίδα της αρνούμενη να συνεργαστεί με τον κατακτητή, αφού όμως στο τελευταίο φύλλο -που κυκλοφόρησε την ημέρα που τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Αθήνα, προειδοποιούσε για τον ρόλο των Γερμανών ιστορικά. Εμφύλιος, πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, πάλι με τη «Μessager d’ Athenes» στην πρώτη γραμμή, η Ιωάννα δίνει τη δική της μάχη. Πάντα ως «πιστός στρατιώτης», όπως αυτή το καταλαβαίνει.

Αν και ο χρόνος κυλάει αδυσώπητα πλέον στο πρόσωπό της, ο τότε πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας ζητάει το 1952 από την Ιωάννα άλλη μία «θυσία»: Να γράψει ένα βιβλίο στα γαλλικά, προκειμένου να καταλαγιάσουν οι παγκόσμιες αντιδράσεις για την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του.

Το κάνει με βαριά καρδιά, αρνούμενη να το υπογράψει ως συγγραφέας. Για άλλον, «γραφικό» λόγο εμφανίστηκε πάντως έναν χρόνο μετά ως «Ιωάννης Στεφανόπολι» να υπογράφει ένα εξαιρετικό πόνημα για την ιστορία του ελληνικού σχολείου…

Η Ιωάννα Στεφανόπολι έφυγε από τη ζωή το 1961 πάμφτωχη, αφήνοντας όλη την περιουσία  της –δηλαδή, το σπίτι της πίσω από τον Ευαγγελισμό και τη βιβλιοθήκη της- στη ΧΑΝ.

Οδηγίες για διαδικτυακή σύνδεση  στη σημερινή Συνάντηση στη Βιβλιοθήκη του Λυκείου των Ελληνίδων

Η σύνδεση στην εκδήλωση είναι διαθέσιμη  μέσα από το link: https://us02web.zoom.us/j/85652178439

Για την καλύτερη οργάνωση της Συνάντησης, οι συμμετέχοντες θα τίθενται σε σίγαση αυτόματα κατά την είσοδο. Ωστόσο, εάν έχετε κάποια ερώτηση δείτε τις παρακάτω επιλογές για να στείλετε την ερώτησή σας.

Για να στείλετε την ερώτησή σας από φορητό υπολογιστή ή επιτραπέζιο υπολογιστή: κάντε κλικ στο Chat και στη συνέχεια πληκτρολογήστε την ερώτησή σας στο παράθυρο που εμφανίζεται στα δεξιά. Για να στείλετε την ερώτησή σας από μια κινητή συσκευή: πατήστε στο κουμπί More button μετά πατήστε Chat. Πληκτρολογήστε την ερώτησή σας χρησιμοποιώντας το πλαίσιο στο κάτω μέρος όπου αναγράφεται «Tap here to chat». Για να χρησιμοποιήσετε το Raise Your Hand: κάντε κλικ ή πατήστε στο κουμπί Raise Hand στο κάτω μέρος του παραθύρου Zoom και αυτό θα τοποθετήσει ένα υψωμένο χέρι δίπλα στο όνομά σας στη λίστα των συμμετεχόντων και, κατόπιν, ο οικοδεσπότης θα σας βγάλει από τη σίγαση, ώστε να μπορείτε να κάνετε την ερώτησή σας.

naftemporiki.gr


Ακολουθήστε μας στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Πολιτιστικά

Προτεινόμενα για εσάς